Tworzenie ogrodu sensorycznego – jak świadomie dobierać rośliny, aby ogród działał na wszystkie zmysły

Ogród sensoryczny to nie moda ani chwilowy trend. To sposób projektowania przestrzeni, który opiera się na realnym kontakcie człowieka z roślinami, ich strukturą, zapachem, ruchem i zmiennością w czasie. Dobrze zaprojektowany ogród sensoryczny nie musi być duży ani skomplikowany – musi być przemyślany.

W praktyce ogrodniczej ogród sensoryczny powstaje wtedy, gdy rośliny dobierane są nie tylko pod kątem wyglądu, ale przede wszystkim oddziaływania na zmysły i emocje.

Czym naprawdę jest ogród sensoryczny

Ogród sensoryczny:

• angażuje wzrok, dotyk, zapach, słuch i poczucie przestrzeni,

• zmienia się wraz z porami roku,

• zachęca do przebywania, a nie tylko oglądania.

Nie jest to ogród „tematyczny”. To ogród użytkowany świadomie, w którym rośliny współtworzą atmosferę miejsca.

Zmysł wzroku – struktura, rytm i zmienność

W ogrodzie sensorycznym wzrok nie skupia się wyłącznie na kwiatach. Równie ważne są:

• formy liści,

• kontrasty barw,

• rytm nasadzeń,

• zmiany sezonowe.

Z bazy roślin doskonale sprawdzają się:

• trawy ozdobne o zróżnicowanym pokroju i barwie,

• paprocie jako element miękkiego tła,

• krzewy o dekoracyjnych liściach,

• rośliny zimozielone stabilizujące kompozycję zimą.

Ważne jest, aby ogród nie „krzyczał” kolorem przez cały czas, lecz prowadził wzrok spokojnie i naturalnie.

Zmysł dotyku – faktura i kontakt z rośliną

Dotyk to jeden z najbardziej niedocenianych elementów ogrodu. Tymczasem:

• miękkie liście,

• sprężyste trawy,

• szorstka kora,

• delikatne pędy

budują bardzo silne wrażenia.

W praktyce najlepiej sprawdzają się:

• trawy ozdobne poruszające się pod wpływem wiatru,

• byliny o wyraźnej fakturze liści,

• paprocie o pierzastych frondach,

• niskie krzewy dostępne „z ręki”.

Rośliny w ogrodzie sensorycznym muszą być w zasięgu człowieka, a nie tylko do oglądania z daleka.

Zapach – subtelny, a nie nachalny

Zapach w ogrodzie sensorycznym powinien:

• pojawiać się falami,

• być naturalny,

• nie dominować.

Zbyt intensywne nagromadzenie roślin silnie pachnących powoduje efekt odwrotny do zamierzonego.

Najlepiej działają:

• byliny i krzewy o delikatnym, naturalnym aromacie,

• rośliny kwitnące sezonowo,

• zapachy uwalniające się przy dotyku lub pod wpływem ciepła.

Zapach w ogrodzie ma zaskakiwać, nie męczyć.

Zmysł słuchu – ogród, który „brzmi”

Szum liści, ruch traw, delikatne uderzenia gałęzi – to elementy często pomijane, a niezwykle istotne.

W tym aspekcie kluczową rolę odgrywają:

• trawy ozdobne,

• drzewa i krzewy reagujące na wiatr,

• gęste nasadzenia filtrujące dźwięki otoczenia.

Dobrze zaprojektowany ogród sensoryczny potrafi wyciszyć przestrzeń, nawet w trudnym otoczeniu.

Zmienność w czasie – fundament ogrodu sensorycznego

Ogród sensoryczny nigdy nie wygląda tak samo:

• wiosną pobudza,

• latem uspokaja,

• jesienią wycisza,

• zimą daje strukturę i poczucie stabilności.

Dlatego dobór roślin musi uwzględniać pełen cykl roczny, a nie tylko moment zakupu.

To właśnie tutaj ogromne znaczenie ma doświadczenie szkółkarskie i obserwacja roślin przez wiele lat wzrostu.

Najczęstsze błędy przy tworzeniu ogrodu sensorycznego

• skupienie się wyłącznie na kwiatach,

• brak struktury zimowej,

• nadmiar bodźców w jednym miejscu,

• dobór roślin bez uwzględnienia warunków lokalnych,

• projektowanie „z katalogu”, a nie z ogrodu.

Ogród sensoryczny nie powstaje na papierze. Powstaje w terenie i w czasie.

Ogród sensoryczny a baza roślin

Rośliny wykorzystywane w ogrodzie sensorycznym powinny pochodzić ze sprawdzonej bazy, obserwowanej w warunkach zbliżonych do docelowych. Tylko wtedy można świadomie przewidzieć:

• tempo wzrostu,

• reakcję na warunki pogodowe,

• trwałość efektu.

Ogród sensoryczny opiera się na roślinach żywych, nie obrazkach.

Podsumowanie

Ogród sensoryczny to ogród, który się przeżywa. Nie narzuca się, nie dominuje, nie męczy. Daje przestrzeń do odpoczynku, obserwacji i kontaktu z naturą.

Dobrze zaprojektowany ogród sensoryczny:

• dojrzewa z czasem,

• zmienia się razem z użytkownikiem,

• pozostaje prawdziwy przez lata.

KOMPOZYCJA 1

Ogród sensoryczny – strefa spokoju i wyciszenia (półcień / cień)

Zmysły: dotyk, wzrok, wyciszenie
Charakter: miękki, naturalny, „leśny”

Struktura główna

• Paprocie (np. narecznice, wietlice) – tło, rytm, miękkość

• Krzewy liściaste o spokojnej zieleni (np. irga, kalina niska)

Warstwa środkowa

• Trawy cienioznośne:

  • hakonechloa smukła ‘Aureola’ / ‘Greenhills’

• Byliny liściowe o wyraźnej fakturze

Akcenty sensoryczne

• trawy poruszające się przy najmniejszym wietrze

• liście o różnych fakturach (gładkie ↔ pierzaste)

Dlaczego działa

• brak agresywnych kolorów

• ciągłość wizualna przez cały sezon

• bardzo wysoka odporność na błędy pielęgnacyjne

KOMPOZYCJA 2

Ogród sensoryczny – światło, ruch i dźwięk (słońce)

Zmysły: wzrok, słuch, ruch
Charakter: nowoczesny, lekki, dynamiczny

Struktura pionowa

• Miskanty chińskie:

  • ‘Morning Light’

  • ‘Gracillimus’

  • ‘Kleine Fontäne’

Warstwa rytmiczna

• Rozplenice japońskie:

  • ‘Hameln’

  • ‘Little Bunny’

  • ‘Red Head’

Przyziemie

• Kostrzewa popielata ‘Elijah Blue’

• Kostrzewa ‘Pic Carlit’

Dlaczego działa

• szum traw przy wietrze

• światło „łapane” przez kwiatostany

• dekoracyjność także zimą

 To kompozycja, która pracuje nawet wtedy, gdy ogród „nic nie robi”.

KOMPOZYCJA 3

Ogród sensoryczny – struktura całoroczna (zimozielone + trawy)

Zmysły: wzrok, stabilność, poczucie porządku
Charakter: spokojny, uporządkowany, całoroczny

Szkielet

• Rośliny zimozielone:

  • jałowce płożące

  • niskie iglaki kuliste

  • laurowiśnia (w osłoniętych miejscach)

Ruch i sezonowość

• Trzęślica:

  • ‘Moorhexe’

  • ‘Heidebraut’

• Śmiałek darniowy

Przyziemie

• Turzyce:

  • ‘Ice Dance’

  • ‘Vanilla Ice’

  • ‘Everest’

Dlaczego działa

• ogród „trzyma formę” zimą

• brak pustych miejsc

• bardzo dobra czytelność kompozycji

KOMPOZYCJA 4

Ogród sensoryczny – zapach i bliskość (strefa użytkowa)

Zmysły: zapach, dotyk, emocje
Charakter: rodzinny, naturalny

Rośliny pierwszego planu

• Byliny i krzewy dostępne „z ręki”

• Rośliny o liściach reagujących na dotyk

Tło

• Trawy o delikatnym pokroju:

  • rozplenice

  • hakonechloa

• Krzewy liściaste o spokojnej barwie

Dlaczego działa

• zapach pojawia się przy przejściu

• kontakt z rośliną jest naturalny

• ogród „zaprasza”, nie onieśmiela

KOMPOZYCJA 5

Ogród sensoryczny – mała przestrzeń / ogród przydomowy

Zmysły: wzrok, porządek, zmienność
Charakter: kompaktowy, czytelny

Dobór

• Karłowe trawy:

  • ‘Little Bunny’

  • ‘Adagio’

• Niskie krzewy liściaste

• Turzyce jako wypełnienie

Zasada
 lepiej 5 dobrze dobranych roślin niż 20 przypadkowych

ZASADA KLUCZOWA (do zapamiętania)

Ogród sensoryczny:

• nie powstaje w jeden sezon,

• nie wygląda jak zdjęcie z katalogu po posadzeniu,

• dojrzewa razem z roślinami i człowiekiem.

To ogród, który uczy cierpliwości, ale oddaje to z nawiązką.

Ogród dla dzieci nie może być katalogowy.

Musi być prawdziwy, odporny i bezpieczny.

Poniżej gotowy schemat myślenia + konkretny dobór roślin, taki, który:

• przetrwa dzieci,

• nie będzie toksyczny,

• nie pokaleczy,

• da bodźce sensoryczne,

• nie wymaga ogrodnika na etat.

1. ZASADY ABSOLUTNIE PODSTAWOWE (najważniejsze)

Zanim rośliny — filtr bezpieczeństwa:

- Odrzucamy

• kolce, ciernie, ostre igły,

• owoce trujące i „kuszące”,

• rośliny alergizujące,

• rośliny łamliwe, kruche,

• egzotyki wrażliwe.

- Szukamy

• roślin wytrzymałych, elastycznych,

• takich, które można dotknąć, pogłaskać,

• rosnących wolno lub przewidywalnie,

• atrakcyjnych przez cały sezon,

• takich, które przetrwają deptanie, ciekawość i błędy.

2. STRUKTURA OGRODU DLA DZIECI (bardzo ważne)

Myślimy nie rabatą, tylko strefami:

1. Strefa ruchu i dotyku

2. Strefa wyciszenia

3. Strefa obserwacji

4. Strefa „zielonej ramy” (bezpieczne tło)

3. KONKRETNY DOBÓR ROŚLIN Z TWOJEJ BAZY

 A. STREFA DOTYKU I RUCHU (najważniejsza dla dzieci)

Trawy ozdobne – absolutna podstawa

Z Twojej bazy:

• Rozplenica japońska ‘Hameln’

• Rozplenica ‘Little Bunny’

• Miskant chiński ‘Adagio’

• Hakonechloa smukła ‘Aureola’ / ‘Greenhills’

 Dlaczego:

• miękkie, elastyczne,

• poruszają się na wietrze,

• można je dotknąć, bezpieczne,

• nie łamią się łatwo.

 B. STREFA WYCISZENIA (kącik spokojny)

Paprocie (rewelacyjne do przedszkola)
Z Twojej bazy:

• Narecznica

• Wietlica samicza

• Pióropusznik

 Dlaczego:

• brak kwiatów = brak „zrywania”,

• miękka forma,

• uczą spokoju i obserwacji,

• bardzo odporne.

 C. STREFA OBSERWACJI (dzieci uczą się zmian)

Krzewy liściaste – niskie, bezpieczne

Z Twojej bazy:

• Irga płożąca (np. Queen of Carpets)

• Tawuła japońska (Golden Princess, Little Princess)

• Kalina koralowa ‘Roseum’ – tylko jeśli jest miejsce i dystans

 Dlaczego:

• widoczne zmiany sezonowe,

• liście, kwiaty, owoce (bezpieczne),

• uczą cyklu przyrody.

 D. ZIELONA RAMA (tło i bezpieczeństwo)

Rośliny zimozielone – spokojne, bezpieczne

Propozycje (ostrożnie wybierane):

• Thuja occidentalis ‘Danica’ / ‘Globosa’

• Jałowiec płożący (bez kłujących odmian)

• Cis ‘Hicksii’ / ‘David’ – tylko jako tło, niedostępny bezpośrednio

 Funkcja:

• osłona,

• poczucie „zamknięcia” przestrzeni,

• estetyka zimą.

4. JAK TY TO ZROBISZ W PRAKTYCE (bez projektowania)

To jest ważne, bo to Twój styl pracy:

1. Najpierw ustawiasz rośliny w donicach na miejscu

2. Patrzysz:

   • czy dzieci mają przejścia,

   • czy są zakamarki,

   • czy nie ma „ściany zieleni”.

3. Dopiero potem sadzisz.

 To jest najlepsza metoda, dużo lepsza niż rysunek.

5. CZEGO NIE ROBIĆ (uczciwie)

• Nie sadź „ładnie w rządku”

• Nie dawaj za dużo gatunków

• Nie twórz rabaty pokazowej

• Nie kombinuj z rzadkościami

Ogród dla dzieci ma być czytelny, prosty i wytrzymały.

BAZĘ BYLIN DO OGRODU PRZEDSZKOLNEGO
– sprawdzoną pod kątem:

• bezpieczeństwa,

• odporności,

• sensoryki,

• pracy z dziećmi.

Bez katalogów. Czysta praktyka.

 ZASADA OGÓLNA DLA BYLIN W PRZEDSZKOLU

Wybieramy byliny, które:

• - nie są trujące,

• - nie mają kolców, parzących włosków,

• - nie łamią się przy dotyku,

• + szybko się regenerują,

• + są czytelne wizualnie,

• + można je dotknąć, obejść, czasem nadepnąć.

 GRUPA 1 – BYLINY STRUKTURALNE (baza ogrodu)

To są rośliny, które trzymają ogród w ryzach.

• Funkia (Hosta) – różne odmiany
   liście, cień, odporność

• Bergenia
   grube liście, odporna na deptanie

• Brunnera
   liście + delikatne kwitnienie

• Paprocie (narecznice, wietlice, pióropusznik)
   absolutna podstawa w półcieniu i cieniu

Rola: tło, rytm, spokój
Ilość: dużo, w grupach

 GRUPA 2 – BYLINY DOTYKOWE (sensoryka)

Rośliny, które dzieci instynktownie dotykają.

• Żurawka (Heuchera)
   liście, kolory, faktura

• Dąbrówka rozłogowa
   niska, odporna, do chodzenia bokiem

• Floks szydlasty (tam gdzie słońce)
   miękki dywan, wiosenny efekt

• Goździki ogrodowe (postrzępione, bezpieczne odmiany)

Rola: kontakt z rośliną
Ilość: średnia, blisko ścieżek

 GRUPA 3 – BYLINY „UCZĄCE SEZONÓW”

Dzieci widzą, że ogród się zmienia.

• Astry bylinowe

• Jeżówki (tylko stabilne odmiany, nie delikatne nowości)

• Rudbekie

• Floks wiechowaty

 kwiat → przekwitanie → zima
 nauka cierpliwości

 GRUPA 4 – BYLINY OKRYWOWE (ochrona gleby)

Bardzo ważne w przedszkolu.

• Barwinek

• Dąbrówka

• Irga płożąca (jeśli traktujesz ją jako niski krzew)

 brak błota
 mniej chwastów
 mniej pielęgnacji

 GRUPA 5 – BYLINY, KTÓRYCH UNIKAMY (ważne!)

- ostróżki
- wilczomlecze
- ciemierniki
- byliny z sokiem mlecznym
- bardzo delikatne nowości hodowlane

Nie dlatego, że „złe” — tylko nie do przedszkola.

BAZA ROŚLIN – OGRÓD PRZEDSZKOLNY

(bezpieczne, odporne, sprawdzone)

 I. BYLINY – PODSTAWA OGRODU DLA DZIECI

 Byliny liściowe i strukturalne

• Funkia (Hosta) – różne odmiany

• Bergenia sercowata

• Brunnera wielkolistna

• Żurawka (Heuchera)

• Dąbrówka rozłogowa

• Barwinek

 Byliny kwitnące – odporne

• Floks szydlasty

• Floks wiechowaty

• Jeżówka purpurowa (odporne odmiany)

• Rudbekia

• Aster bylinowy

• Goździk ogrodowy / postrzępiony

• Skalnica Arendsa

• Astilba (tawułka)

 II. TRAWY OZDOBNE – SENSORYKA, RUCH, DŹWIĘK

 Trawy niskie i miękkie

• Rozplenica japońska ‘Hameln’

• Rozplenica ‘Little Bunny’

• Kostrzewa popielata ‘Elijah Blue’

• Kostrzewa ‘Pic Carlit’

 Trawy średnie

• Miskant chiński ‘Adagio’

• Miskant ‘Kleine Fontäne’

• Miskant ‘Morning Light’

 Trawy cienioznośne

• Hakonechloa smukła ‘Aureola’

• Hakonechloa ‘Greenhills’

 III. PAPROCIE – STREFA WYCISZENIA (IDEALNE)

• Narecznica

• Wietlica samicza

• Wietlica japońska

• Pióropusznik

 brak kwiatów, brak pokusy zrywania, wysoka odporność

 IV. KRZEWY LIŚCIASTE – BEZPIECZNE, NISKIE

 Krzewy okrywowe i niskie

• Irga płożąca (np. Queen of Carpets)

• Tawuła japońska (Little Princess, Golden Princess, Magic Carpet)

• Śnieguliczka (z dystansem, nie w strefie zabawy)

 Krzewy średnie (tło, obrzeża)

• Kalina koralowa ‘Roseum’ (z dystansem)

• Krzewuszka (odmiany niskie)

 V. ROŚLINY ZIMOZIELONE – TYLKO JAKO TŁO

 Bezpieczniejsze opcje

• Thuja occidentalis ‘Danica’

• Thuja ‘Globosa’

• Jałowce płożące (miękkie odmiany)

 Warunkowo (NIE do kontaktu)

• Cis ‘Hillii’ – tylko jako zielona rama, niedostępny dla dzieci

 ROŚLINY WYKLUCZONE (ważne!)

• Budleja

• Zawilce (w tym ‘Pretty Lady Emily’)

• Rośliny trujące, kolczaste, łamliwe

• Delikatne nowości hodowlane

• Rośliny silnie miododajne przy strefach zabawy

 JAK Z TEJ LISTY KORZYSTAĆ

• Byliny + trawy → strefy kontaktu i sensoryki

• Paprocie → wyciszenie i półcień

• Krzewy → granice, rytm, porządek

• Zimozielone → rama, osłona, zima

 OGRÓD PRZEDSZKOLNY / SENSORYCZNY

Lista roślin rekomendowanych (wersja robocza do realizacji)

 BYLINY – PODSTAWA OGRODU DLA DZIECI

(bezpieczne, miękkie, odporne, „do dotykania”)

 Byliny polecane

• Zawilec japoński

  • ‘Pretty Lady Emily’

• Astilbe (tawułki)

  • odmiany różowe, białe, czerwone

• Skalnica Arendsa

• Funkia (Hosta)

  • odmiany o grubych liściach

• Bergenia

• Jeżówka purpurowa

• Szałwia omszona

• Goździk ogrodowy

• Floks wiechowaty

• Floks szydlasty

• Dąbrówka rozłogowa

• Brunnera

• Paprocie ogrodowe

  • narecznica

  • wietlica

  • pióropusznik

 Dlaczego:
miękkie, bezpieczne, długowieczne, uczą dzieci kontaktu z rośliną

 TRAWY OZDOBNE – RUCH, DŹWIĘK, LEKKOŚĆ

 Trawy polecane

• Hakonechloa

• Kostrzewa

• Turzyca

  • ‘Ice Dance’

  • ‘Vanilla Ice’

• Rozplenica japońska

• Proso rózgowate (wybrane odmiany)

• Śmiałek darniowy

 Efekt:
ruch na wietrze, szelest, miękka struktura
 dzieci to UWIELBIAJĄ

 KRZEWY LIŚCIASTE – STRUKTURA I KOLOR

 Krzewy polecane

• Tawuła japońska

  • ‘Little Princess’

  • ‘Golden Princess’

  • ‘Magic Carpet’

• Irga płożąca

• Krzewuszka

  • odmiany niskie

• Budleja (niskie odmiany)

  • motyle = edukacja

• Kalina (niskie formy)

 Krzewy tylko jako TŁO

• Pęcherznica

  • przy ogrodzeniu, poza zasięgiem dzieci

 Krzewy NIEZALECANE

• Tawuła ‘Grefsheim’

• rośliny kolczaste

• rośliny łamliwe i sztywne

 IGLASTE – STABILNOŚĆ I ZIELEŃ ZIMĄ

 Iglaki polecane

• Sosny karłowe

  • ‘Mops’

  • ‘Bambino’

  • ‘Ophir’

• Jałowce płożące

  • ‘Blue Carpet’

  • ‘Wiltonii’

• Świerk biały

  • ‘Conica’

• Cis

  • ‘Hilli’

  • ‘Hicksii’

 Zasada:
małe, wolnorosnące, miękkie w odbiorze

 ROŚLINY, KTÓRYCH UNIKAMY

• kolczaste (berberysy, ogniki),

• trujące,

• bardzo łamliwe,

• o sztywnych, ostrych pędach,

• „katalogowe”, wymagające formowania.

 ZŁOTA ZASADA OGRODU PRZEDSZKOLNEGO

Roślina ma przetrwać dziecko, nie dziecko roślinę.

Ty nie projektujesz na papierze –
Ty tworzysz żywy ogród, który:

• ma wybaczać błędy,

• ma się regenerować,

• ma dawać radość, nie stres.

ETAP 1

PODZIAŁ OGRODU PRZEDSZKOLNEGO NA STREFY FUNKCJONALNE

Nie projektujemy „ładnego obrazka”.
Projektujemy OGRÓD, KTÓRY DZIAŁA CODZIENNIE.

Strefy podstawowe (sprawdzone w praktyce):

1. Strefa wejścia / reprezentacyjna

2. Strefa aktywności dzieci (ruch, dotyk, zabawa)

3. Strefa sensoryczna (zapach, faktura, dźwięk)

4. Strefa ciszy i wyciszenia

5. Strefa osłonowa / tło (ochrona, ramy ogrodu)

Każda strefa = inny dobór roślin.

ETAP 2

STREFA WEJŚCIA – „OGRÓD WITA DZIECKO”

Cel:
pierwsze wrażenie, kolor, miękkość, brak agresji.

Rośliny (z Twojej bazy):

Byliny

• Floks szydlasty

• Goździk ogrodowy

• Skalnica Arendsa

• Dąbrówka rozłogowa

Krzewy

• Tawuła japońska ‘Little Princess’

• Tawuła japońska ‘Golden Princess’

Trawy

• Kostrzewa

• Niskie turzyce

 Dlaczego:
niski wzrost, kolor, szybki efekt, brak zagrożeń.

ETAP 3

STREFA AKTYWNOŚCI DZIECI (NAJWAŻNIEJSZA)

Tu dzieci:

• biegają,

• dotykają,

• czasem nadepną,

• czasem wyrwą liść (tak, to normalne).

Rośliny MUSZĄ:

• być odporne,

• szybko się regenerować,

• nie łamać się,

• nie kłuć.

Polecane rośliny:

Byliny

• Funkia (Hosta)

• Bergenia

• Astilbe

• Jeżówka purpurowa

• Floks wiechowaty

Trawy

• Hakonechloa

• Rozplenica japońska

• Śmiałek darniowy

Iglaki

• Sosna ‘Mops’

• Sosna ‘Bambino’

• Jałowiec płożący

 To jest kręgosłup ogrodu przedszkolnego.

ETAP 4

STREFA SENSORYCZNA – DOTYK, ZAPACH, DŹWIĘK

Tu ogród:

• szumi,

• pachnie,

• jest miękki.

Rośliny:

Byliny

• Zawilec japoński ‘Pretty Lady Emily’

• Szałwia omszona

• Goździk

• Brunnera

• Paprocie (wietlica, pióropusznik)

Trawy

• Turzyca ‘Ice Dance’

• Turzyca ‘Vanilla Ice’

• Proso rózgowate (wybrane)

Krzewy

• Budleja (niskie odmiany)

• Krzewuszka (niskie)

 Tu dzieci uczą się roślin, nie tylko na nie patrzą.

ETAP 5

STREFA CISZY I WYCISZENIA

To miejsce:

• do siedzenia,

• do obserwacji,

• dla dzieci wrażliwych.

Rośliny:

Paprocie

• Narecznica

• Pióropusznik

Byliny

• Funkia

• Bergenia

Iglaki

• Cis ‘Hilli’

• Cis ‘Hicksii’

 Zieleń całoroczna = poczucie bezpieczeństwa.

ETAP 6

STREFA OSŁONOWA / TŁO

Tu NIE MA ZABAWY.
To rama ogrodu.

Rośliny:

Krzewy

• Pęcherznica (z dala od dzieci)

• Kalina

• Irga

Iglaki

• Świerk biały ‘Conica’

• Jałowiec płożący

 Chroni przed wiatrem, hałasem, spojrzeniami.

ETAP 7

CZEGO ŚWIADOMIE NIE DAJEMY

- roślin kolczastych
- roślin trujących
- „katalogowych cudów”
- roślin wymagających cięcia
- roślin delikatnych

ETAP 8

TWOJA ROLA (I TU JEST TWOJA SIŁA)

Ty:

• nie musisz rysować projektu,

• nie musisz liczyć sztuk,

• nie musisz się bać.

Ty robisz to, co umiesz najlepiej:

ustawiasz rośliny na miejscu, patrząc jak „grają” ze sobą.

To jest:

• doświadczenie,

• intuicja,

• lata pracy.

ETAP 9

CO MOŻEMY ZROBIĆ DALEJ (NASTĘPNY KROK)

1.  Lista roślin „MINIMUM” i „OPCJA ROZSZERZONA”

2.  Wersja do pokazania dyrekcji

3.  Artykuł ekspercki:
   „Jak wygląda prawdziwy ogród przedszkolny – oczami ogrodnika”

Prawa autorskie:
© Gospodarstwo Szkółkarskie Andrzej Krzysiak

Autorzy:
Andrzej Krzysiak
Grzegorz Zbiciak
Iwona Krzysiak
Cezary Krzysiak